Je hebt het begrip vast wel eens voorbij zien komen: sociale impact. Maar wat betekent het? Waar komt de term vandaan en hoe kun je het meten? Vandaag de dag wordt het begrip steeds vaker gebruikt en niet altijd op de juiste manier. Op deze pagina kun je alles lezen over sociale impact.

Inhoudsopgave

Wat is sociale impact?

1. Het begrip sociale impact

- Definitie
- Verschil tussen resultaat & impact

Het begrip sociale impact

De vergelijkbare termen vliegen ons tegenwoordig de oren om: Social Impact Factory, Social Impact Fund, Social Impact Ventures. Maar waar komt het begrip precies vandaan en waarom gebruikt men het zo vaak?

Definitie

Sociaal ondernemingen zijn bedrijven die tussen een niet-winstgevende non-profit en een commerciële for-profit organisaties. Sociaal ondernemerschap kun je daarom zien als een aparte sector. Social Enterprise NL is de landelijke aanjager van deze sector. Net als Social Enterprise NL hanteren wij de Europese definitie van sociaal ondernemerschap (European Commission 2014a, p. 10-11). De prioriteit van een sociale onderneming is het maken van, en ja daar komen de buzz woorden, sociale impact. Deze impact komt voort uit een maatschappelijke missie. Deze missie is de kern van het bedrijf en duwt het bedrijf een bepaalde richting op. Tegelijkertijd weet een sociaal ondernemer dat sociale impact alleen mogelijk is als er een financieel zelfvoorzienend bedrijf is dat, gebaseerd op handel, zelfstandig een dienst of product kan leveren. Winst maken mag dus. Dit zien sociaal ondernemers echter niet als doel, maar als middel om een maatschappelijk of ecologisch probleem aan te pakken. De oorsprong van de term komt dus vanuit de sector van sociaal ondernemerschap en geeft vaak het kernstreven van een sociaal ondernemer aan.

Maar naast alle doelstellingen, missies en visies, wat ís sociale impact precies? De impact van een sociaal onderneming is vaak lastig om te bepalen. Vanuit de complexiteit van het netwerk waarin de onderneming werkt, ontstaat er een complexe impact die vaak niet geheel te benoemen of te berekenen valt. We zullen hier later meer over uitweiden.

Kortom, sociale impact is de verzameling van bekende en onbekende veranderingen die toegeschreven kunnen worden aan de onderneming. Deze verzameling veranderingen is complex, is niet altijd positief en vloeit veelal voort uit de sociale missie van de onderneming.

Verschil tussen resultaat & impact

Om een beter beeld te krijgen van sociale impact, is het belangrijk om de aanloop naar impact te begrijpen. Laten we als voorbeeld de sociale onderneming Granny’s Finest nemen. Granny’s Finest voorkomt eenzaamheid onder senioren door het organiseren van wekelijkse handwerkclubs. In samenwerking met de ‘grannies’ ontwikkelen jonge ontwerpers patronen voor mode- en interieur accessoires. Als je een onderneming opstart gebruik je resources om het concept van de grond te krijgen. Dit betekent bijvoorbeeld voor Granny’s Finest het organiseren van de handwerkclubs en de kosten voor de webshop. De combinatie van resources bepaalt wat je als ondernemer doet; het bepaalt welke activiteiten de onderneming heeft. Als je deze activiteiten uitvoert als onderneming levert dit een resultaat op. Dit directe resultaat uit bedrijfsactiviteiten is voor Granny’s Finest het aantal verkochte producten. De impact van Granny’s Finest is echter veel meer dan het directe resultaat uit haar bedrijfsactiviteiten. Granny’s Finest kan zorgen voor vermindering van eenzaamheid onder senioren. De verandering die kan worden toegeschreven aan Granny’s Finest wordt de impact genoemd. Granny’s Finest verkoopt haar producten (direct resultaat), vermindert niet alleen de eenzaamheid onder senioren (impact), maar zorgt ook voor een mogelijke verbetering in de betekenisgeving van het leven van senioren (impact). De impact gaat dus veel verder dan de effecten. Impact gaat over het hele proces van maatschappelijke waardecreatie.

Nu vraag je je waarschijnlijk af: ‘Hoe kun je in vredesnaam een cijfer aan het leven geven en willen wij dit wel?’ Het is inderdaad enorm lastig om vast te stellen in welke mate een dienst of product een mogelijke verandering teweeg brengt in een mensenleven of in de samenleving. Toch is het mogelijk om met verschillende onderzoeksmethoden de impact van een onderneming te meten. In het volgende deel kijken wij hoe je sociale impact kunt meten.

Het meten van sociale impact

Sociale impact meten; waar begin je precies? Als je eraan denkt, lijkt het misschien een grote opgave. Toch kun je klein beginnen met de analyses en het onderzoek op een later tijdstip complexer en uitgebreider maken. Je kunt focus brengen aan de impact meting van het bedrijf door de volgende vraag eerst te stellen:

Wat was er niet gebeurd zonder mijn sociale onderneming? 

Uit deze vraag vloeit een lijst met antwoorden uit. Een van de antwoorden van Grannies Finest zou bijvoorbeeld kunnen zijn: er was zonder onze onderneming geen handwerkclub geweest waar senioren een keer per week bij elkaar komen. Om de impact te meten kun je een controle groep opstellen van senioren die dit sociale contact moment eens per week niet hebben. Zo kun je het verschil van beide groepen onderzoeken. Dit lijkt makkelijk, maar mensen die voorheen wel eens onderzoek hebben gedaan, weten dat het in de praktijk niet zo gemakkelijk is om twee identieke onderzoeksgroepen te organiseren. Daarnaast kost het onderzoek veel tijd, energie en geld.

Mocht je niet deze vorm van onderzoeken kunnen doorzetten, kun je altijd op zoek gaan naar algemene cijfers van bijvoorbeeld het Centraal Planbureau om een juiste baseline meting te kunnen maken. Uiteraard kun je er ook voor kiezen om met een van de vele impact adviesbureau’s in zee te gaan. Wij zijn zeer te spreken over het economisch adviesbureau LPBL dat voor een van onze klanten (Shine+) een mooie analyse heeft kunnen maken.

Het belang (van het meten) van sociale impact

De kern van een sociale onderneming is het streven naar een positieve maatschappelijke of ecologische meerwaarde. Daarom is het ontzettend belangrijk om daadwerkelijk te weten wat die meerwaarde voor mens en planeet precies is. Op basis van de resultaten van de impact meting, kun je betere beslissingen maken voor de bedrijfsvoering en zo het bedrijf nog meer sturen richting impact.

Sociaal ondernemers kunnen niet zonder sociale impact. Het geeft hen richting, betekenis en versnelling. Sociale impact is echter niet alleen voor de pioniers. Sociale impact in een verouderd economisch systeem is het belangrijkste middel voor de voortstuwing van de transitie naar een eerlijke en duurzame economie. Wij geloven daarom dat het stellen van een ambitieus sociaal doel, de mensen en organisaties om je heen kan inspireren om beter te zijn voor mens en planeet.

Conclusie

De term sociale impact vindt dus haar oorsprong in de sector van sociaal ondernemerschap en is vaak het kernstreven van een sociaal ondernemer. Sociaal ondernemers zien winst maken niet als doel, maar als middel om een maatschappelijk of ecologisch probleem aan te pakken. Omdat sociale impact als een centraal begrip wordt gezien, is het daarom van belang om inzicht te krijgen op de daadwerkelijk sociale impact. Dit kan door middel van impact analyses. Het waarderen en berekenen van de impact kan vaak heel lastig zijn, omdat de impact veel verder gaat dan de effecten. Impact gaat over het hele proces van maatschappelijke waardecreatie. Hoe meer een sociaal ondernemer bezig is met sociale impact, hoe beter de bedrijfsvoering hier op is ingericht en hoe meer impact we met zijn allen kunnen maken.

Photo Niels Lap

Niels Lap
Founder of Lap.

Every company with impact deserves a story with impact.